Tiệm Trà Trần Khoan Ký Di sản trà Việt tại Chợ Lớn Từ 1901

Trong bức tranh sống động của Nam Kỳ đầu thế kỷ 20, các tiệm trà là một nét văn hóa đặc sắc, đặc biệt tập trung ở khu vực Chợ Lớn. Theo Niên giám Đông Dương 1907, các con phố như rue des Jardins (nay là đường Nguyễn Thị) và khu vực quanh chợ Lớn là "thánh địa" của nghề buôn trà, với sự hiện diện của hàng loạt tiệm trà lớn nhỏ như Kiêm Hùng, Khiêm Nam, Phong Nam, Thí Xương, Nam Thuận Thành...

Giữa một rừng tên tuổi như vậy, một thương hiệu trà Việt đã vươn lên khẳng định vị thế bằng chất lượng và sự lâu đời: Tiệm trà Trần Khoan Ký.

Hành Trình Xây Dựng Thương Hiệu Trà Thuần Việt

Khác với đa số các tiệm trà do Hoa kiều làm chủ, Trần Khoan Ký là một thương hiệu của người Việt, do ông Trần Khoan Ký sáng lập. Theo quảng cáo trên báo Saigon ngày 25/6/1937, tiệm ông đã có "trên 36 năm" hoạt động. Tính ngược lại, tiệm trà này phải được mở ra ít nhất từ năm 1901, một minh chứng cho sự trường tồn và bền vững hiếm có.

Ông Trần Khoan Ký là một người kinh doanh rất bài bản và biết cách quảng bá thương hiệu. Ông không ngừng mở rộng địa điểm kinh doanh:

1. Tiệm gốc tại 97 rue des Jardins (nay là Nguyễn Thị, Q.5): Đây là địa điểm được nhắc đến trong quảng cáo trên Đông Pháp Thời Báo số ra ngày 1/7/1927. Trong quảng cáo này, ông còn thông báo việc dọn tiệm về địa chỉ mới tại số 97 này và khuyến mại 5% từ ngày 15 đến 20/5.

2. Chi nhánh tại 83 Quai de Mytho (nay là Võ Văn Kiệt, Q.5): Đây là địa chỉ được quảng cáo rầm rộ trên báo Saigon vào năm 1937, cho thấy quy mô ngày càng mở rộng của thương hiệu.

Tiệm trà Trần-Khoan-Ký, 83 quai de Mytho (nguồn: Saigon 25/6/1937, Thư viện Quốc gia Việt Nam)

Hảng trà Trần Khoan Ký, trà hiệu “Con Tượng”, 84 Quai de Mytho (nguồn: Sưu tập tư nhân Đinh Huyền)

Các Dòng Trà Đinh & Chiến Lược Marketing Xuất Sắc

Trần Khoan Ký chuyên buôn bán các loại trà mộc thượng hạng nhập trực tiếp từ các vùng danh trà của Trung Quốc. Các sản phẩm chủ lực được ông quảng cáo rất rõ ràng:

• Trung Quốc Kỳ Chưởng (中國旗槍): Luôn được đặt ở vị trí số một, là sản phẩm biểu tượng cho sự "danh tiếng toàn xứ Trung Quốc".

• Các loại trà danh tiếng khác: Đại Hồng (trà đen), Ô Long, Bạch Hào, Kỳ Long.

• Các dòng trà đóng gói với nhãn hiệu riêng: Như "Con Tượng" (được đóng tại số 84 Quai de Mytho).

Điều đặc biệt là ông Trần Khoan Ký rất có tài trong việc tiếp thị. Ông không ngần ngại khẳng định chất lượng vượt trội và cảnh báo hàng giả, một chiến thuật tạo dựng niềm tin rất thông minh.

Trích dẫn nguyên văn lời quảng cáo đầy tâm huyết của ông trên Đông Pháp Thời Báo, 1/7/1927:

• “Tiệm bán trà tàu

  Kính cùng quí ông quí bà lục châu chư quân tử rõ: Bổn-hiệu lâu nay chuyên ròng nghề bán trà. Lên núi Vỏ-di chọn được thứ trà thượng phẩm uống đã ngon mà lại thơm và bổ khát. Xin kể những hiệu sau đây Tương hặc liên tam, cái địa cầu, thiết quan âm, hương hoàn trà, Liên hương trà và Trung quốc kỳ chưởng. Xin quí ông quí bà dùng thử thì biết và xin nhìn kỷ cái nhãn kẻo lầm đồ giả, chúng tôi cũng gởi hàng theo cách lảnh hóa giao ngân. Lục châu quí vị nào có cần dùng gởi thơ chúng tôi sẽ gởi hàng liền.

  XIN LƯU Ý. – Kính cùng chư quí khách đặng rõ: nhơn vì phố tôi ở xưa nay đó cất lại, nên tiệm tôi bây giờ phải dọn lại góc đường Jardins số nhà 97 và cũng buôn bán trà như thường. Và kể từ ngày 15 đến 20 Mai bổn hiệu bán sụt giá 5 bửa nên kính mời chư quân chiếu cố dời gót ngọc lại chổ mới, tôi rất hoan nghinh và có thơ từ lai vang cũng xin làm ơn đem giùm lại chổ mới dọn, rất cảm thạnh tình.

  Bổn chủ nhơn

  Trần-Khoan-Ký, Cáo"

Và một khẩu hiệu quảng cáo cực kỳ ấn tượng trên báo Saigon, 25/6/1937:

• “Uống trà tiệm nầy một lần muốn uống hoàI, ấy nhờ trà tinh khiết thơm diệu không trộn trà xấu

  Trà thơm danh tiếng toàn xứ Trung quốc. Mới lại kính mời quí khách đến mua.

  “Trung-Quốc Kỳ-Chưởng” hết sức danh tiếng, và Đại-Hồng, Ô-Long, Bạch Hào, Kỳ Long vân vân…

  Tiệm Trần-Khoan-Ký

  83 Quai de Mytho, CHOLON, trên 36 năm."

Ông Trần Khoan Ký sau này có tiệm bán trà khác ở số 83 quai de Mytho (nay là đại lộ Võ Văn Kiệt) mà ông có quảng cáo trên báo Saigon (25/6/1937) bán đủ các thứ trà tàu như trà Trung-quốc Kỳ Chưởng, trà Đại-Hồng, Ô Long, Bạch-Hào, Kỳ-Lang . Tiệm trà Trần Khoan Ký cho biết tiệm ông ta đã trên 36 năm bán trà. Như vậy tiệm này phải có ít nhất từ năm 1901.

Ngoài ra còn có các tiệm bán trà tàu khác chủ yếu ở Chợ Lớn. Niên giám Đông Dương năm 1907 cho ta biết nhiều tiệm bán trà chung quanh chợ Lớn (vị trí bưu điện Chợ Lớn ngày nay) và đường rue des Jardins (Nguyễn Thi ngày nay).

1. Kiêm Hùng, 22 rue du Marché, chủ nhân Dương-hữu Sanh
2. Khiêm Nam, 24 rue du Marché, Dương Hữu Sanh
3. Phong Nam, 20 rue du Marché, Trần Kiệt
4. Thí Xương, 15 rue des Jardins, Huỳnh Viết Giang
5. Nam Thuận Thành, 21 rue des Jardins, Huỳnh Văn Phát
6. Bùi Nghiêm, 25 rue des Jardins, Nghi Sang
7. Tang-kyky, 33 rue des Jardins, Tang Quan Chi
8. Ong Ning Ky, 43 rue des Jardins, Ong Thanh
9. Hồ Ký, 51 rue des Jardins, Trần-Hồ
10. Di Nam, 83 rue des Jardins, Hua Luân
11. Tan phúc Nham, 17 rue de Paris, Nguy Banh
12. Trương Hiệp, 349 rue Yunnam, Lam Nhơn
13. Man Ky, 17 rue de Gia Long, Lam Phước
14. Thoại Lan, 163 rue des Marins, Lương Tường
15. Nam Kỳ, 37 quai de Mytho, Huỳnh Trúc
16. Tạp Hưng, 39 quai de Mytho, Lý Cam
17. Thanh Ky, 43 quai de Mytho, Ly Long Bang
18. Trần Mỹ Thanh, 96 quai de Mytho, Trần Khoan
19. Van-hueng, 110 quai de Mytho, Trần-Dien
20. Tai-ky, 20 rue du Pagode, Nguyễn Thị Tài
21. Đông-hưng-Thanh, 45 rue de Canton, O-Thắng...

Bánh trà hiệu Trần Khoan Ký được phát hiện tại kho lưu trữ tại Đài Loan thập niên 1970

Theo như trên thì đường rue des Jardins (Nguyễn Thi) là nơi tập trung nhiều tiệm bán trà vào đầu thế kỷ 20. Trên báo Saigon năm 1938 có đăng quảng cáo trà Nghi Nam Phong, nhản hiệu Hai con bò đỏ ở tiệm Nghi Nam Phong số 81 rue des Jardins và tiệm Nghi Bồi Nhâm ở 75 rue des Jardins quảng cáo nhiều loại trà tàu nhản hiệu “con nai đỏ”. Trên đường rue des Jardins ở số 97 có tiệm trà của ông Trần Khoan Ký, ông Ký có quảng cáo trên tờ Đông Pháp Thời Báo (1/7/1927)

Thương Hiệu Trần khoan Ký Một Di Sản Đáng Tự Hào

Trần Khoan Ký không chỉ là một tiệm buôn thành công. Đó là câu chuyện về một thương hiệu trà Việt Nam được xây dựng bằng sự am hiểu tường tận về trà, một tinh thần kinh doanh sắc sảo và sự kiên trì suốt hơn ba thập kỷ giữa lòng trung tâm trà của cả Nam Kỳ. Ông Trần Khoan xứng đáng được nhớ đến như một trong những người tiên phong đặt nền móng cho thương hiệu trà Việt, một biểu tượng của sự tinh tế và chữ tín trong văn hóa ẩm thực Sài Gòn - Chợ Lớn xưa.

• Bài viết được tổng hợp dựa trên các tư liệu lịch sử từ Niên giám Đông Dương 1907, báo Đông Pháp Thời Báo (1927) và báo Saigon (1937).

• Ảnh tư liệu về nhãn hiệu "Con Tượng" được cung cấp từ bộ sưu tập của nhà nghiên cứu Đinh Huyền